An tAthrú Aeráide & oidhreacht chultúrtha faoi uisce

Cruthaítear leis an athrú aeráide bagairtí dár n-oidhreacht chultúrtha faoi uisce, lena n-áirítear do réada, láithreáin agus tírdhreacha faoi uisce. Tá tionchar ag leibhéil farraige atá ag ardú, ag sruthanna athraithe aigéin, ag creimeadh méadaithe, ag teochtaí atá ag athrú, ag aigéadú aigéin agus ag speicis ionracha ar chórais mhuirí agus fionnuisce na hÉireann. D’fhéadfadh gluaiseacht na hoidhreachta, damáiste don oidhreacht agus cailliúint na hoidhreachta a bheith mar thoradh ar na tionchair sin.

Tá sé ríthábhachtach na tionchair chomhshaoil sin a thuiscint chun straitéisí a fhorbairt chun an athrú aeráide a mheas, a mhaolú agus a oiriúnú. Tá láithreáin raice an-leochaileach do thionchair mhéadaithe stoirme, tonnghníomhú, luaineachtaí teochta agus speicis ionracha.

Cuidíonn athruithe a thaifeadadh agus a mhapáil le himeacht ama le ráta agus cineál na dtionchar ar an gcomhshaol a léiriú, ag soláthar fianaise ar athruithe a rinneadh roimhe seo agus ar athruithe leanúnacha. I gcás nach féidir tionchair a sheachaint, bíonn sé riachtanach an caillteanas a bhainistiú nó modhanna caomhnaithe malartacha a roghnú.

SS Manchester Merchant wreck 1903, in Dingle Bay, Kerry. The use of remote sensing to identify site changes, scouring, erosion, movement, etc. is critical to mapping climate change impacts through time (© CHERISH (GSI/INFOMAR) — Raic SS Manchester Merchant, 1903, i mBá an Daingin, Ciarraí. Tá úsáid cianbhraiteachta chun athruithe ar shuíomhanna, sciúradh, creimeadh, gluaiseacht, etc. a shainaithint ríthábhachtach do mhapáil a dhéanamh ar thionchair an athraithe aeráide ó thaobh ama de (© CHERISH (GSI/INFOMAR)

Cuimsítear i bPlean Oiriúnaithe Earnála na hÉireann um an Athrú Aeráide don Oidhreacht Thógtha agus Seandálaíochta a foilsíodh i mí na Samhna 2025 bagairt na dtionchar ar an oidhreacht chultúrtha faoi uisce. Trí chomhoibriú náisiúnta agus idirnáisiúnta, tá Seirbhís na Séadchomharthaí Náisiúnta ag obair chun riosca a mhapáil, bearnaí a aithint agus straitéisí monatóireachta agus oiriúnaitheacha a cheapadh lena gcumasaítear tuiscint níos fearr ar thionchar domhanda an athraithe aeráide ar an oidhreacht faoi uisce.

An tOiriúnú Earnála um an Athrú Aeráide Plean d’Oidhreacht Thógtha agus Seandálaíochta

Cothaíonn ardú feasachta ar shaincheisteanna den sórt sin eolas, inbhuanaitheacht agus athléimneacht níos fearr. Tugann sé na huirlisí is gá do bhainisteoirí, do ghairmithe agus do phobail chun na dúshláin a bhaineann leis an athrú aeráide agus a thionchar ar oidhreacht chultúrtha faoi uisce na hÉireann a mhaolú, freagairt dóibh agus oiriúnú dóibh.

Survey by NMS’ UAU of exposed collapsed wooden palisade of Kilwarry Crannog in Donegal. Dropping water levels is leading to greater exposure and damage to the site. — Suirbhé a rinne an tAonad Seandálaíochta Faoi Uisce de chuid Sheirbhís na Séadchomharthaí Náisiúnta (SSN) ar phailis adhmaid Chrannóg Kilwarry atá tar éis titim i nDún na nGall. Tá níos mó nochta agus damáiste don suíomh mar thoradh ar leibhéil uisce atá ag titim.

Recording BA fullacht fiadh — SSN ag tabhairt faoi thochailt agus ag taifeadadh fulacht fiadh ar an urthrá ag an Lipe, an Spidéal, Gaillimh. Nochtadh an suíomh tar éis an tionchair ó thuilleadh stoirmeacha.

Fiosraigh tuilleadh

Coinbhinsiún UNESCO 2001

Acmhainní

An t-athrú aeráide

Tionscadail

Nuacht & Meáin Chumarsáide